Aandacht is er altijd. Meestal volgt ze wat toevallig op haar pad komt. Ze wendt zich tot wat het hardste schreeuwt, wat het naarste voelt of wat het meest verleidelijk is. Ze gaat alle kanten op.
Afleiding daarentegen, ontstaat pas als je je aandacht bewust ergens op richt, als er een intentie is. Als we mediteren richten we onze aandacht op onze ademhaling. Gegeven deze intentie spreken we van afleiding wanneer onze aandacht uitgaat naar gedachten, herinneringen, emoties of straatgeluiden. Het opmerken dat je bent afgeleid is in deze zin een herinnering aan je intentie en een mogelijkheid om je daar opnieuw aan te wijden.
Intenties geven richting en het besef dat we zijn afgeleid laat ons weten dat we uit koers zijn geraakt. En precies dat maakt het pad zichtbaar. Dat pad ligt niet, als een geasfalteerd fietspad door een bos, duidelijk afgebakend voor je klaar. Het levenspad wordt stap voor stap gevormd. Afleiding, het besef dat je afwijkt van je intentie, draagt bij aan het ontstaan van het pad omdat het de grenzen ervan markeert. Weten wat je pad is, is weten wat het niet is.
Als we mediteren richten we onze aandacht op het ademhalen en die intentie geeft richting aan de oefening. In het dagelijkse leven maken we vanzelfsprekend ook andere keuzes. Bij alles wat je doet, bij elke taak die je wilt volbrengen is er bewust of onbewust een intentie.
Van het pad afraken is vormgeven aan je pad. Niet omdat elke dwaaltocht waardevol is, maar omdat het herkennen ervan je uitnodigt om opnieuw te kiezen. Om niet zomaar verder te gaan, maar om stil te staan, te kijken, en je weer toe te wijden aan wat belangrijk voor je is.
Juist het moment waarop je merkt dat je aandacht is afgedwaald — in de meditatie, in een gesprek, in je werk — is een kruispunt. Je kunt jezelf bekritiseren, je oefening als mislukt beschouwen, en dóór. Of je kunt blijven. Niet blijven hangen, maar blijven staan. Je herinnert je je intentie. En je keert terug. Niet als correctie, maar als bevestiging. Dit was de richting. Dit is opnieuw mijn eerste stap.
Dat is oefenen. Niet het beheersen van je aandacht, maar het telkens weer opmerken waar ze naartoe is gegaan — en de bereidheid hebben om opnieuw te beginnen.