Wees in beide gevallen geduldig, zegt slogan 42. In beide gevallen? Welke gevallen eigenlijk? Er zijn immers talloze situaties waarin je ongeduldig kunt zijn. Voor een rood stoplicht, in de rij bij de supermarkt, als een ander je niet meteen begrijpt, als je iets doet waar je geen zin in hebt, als je ziek in bed ligt, als je wacht op een antwoord dat uitblijft.
Al deze situaties hebben iets gemeenschappelijks. Ze zijn niet zoals je wilt dat ze zijn — én je gaat ervan uit dat dat zal veranderen. Alleen: daar wil je niet op wachten. Je wilt nú doorrijden, aan de beurt zijn, klaar zijn, beter zijn of een antwoord krijgen. Ongeduld is hier het verlangen om een toekomstige gebeurtenis naar voren te halen.
Dat is het ene geval. Het andere geval ligt minder voor de hand. Dat is wanneer alles wél is zoals je wilt dat het is — en het besef begint te dagen dat het niet zo zal blijven. Een fijne avond, een rustige periode, een vakantie die langzaam ten einde loopt. De laatste week daarvan voelt anders dan de week daarvoor. Een onbestemd gevoel dat doet denken aan spijt en weemoed. Ongeduld krijgt hier een andere vorm: het verlangen om een toekomstige verandering juist uit te stellen.
Wat deze twee gevallen gemeen hebben, is onze verhouding tot veranderen. Als het niet goed is, willen we dat het sneller verandert. Als het goed is, willen we dat het langzamer verandert. In beide gevallen verzetten we ons tegen de natuurlijke loop waarin dingen hun beslag krijgen.
Ongeduld doet het leven niet sneller of langzamer gaan. Het zet alleen je ervaring daarvan op zijn kop. Wat niet snel genoeg voorbij kan gaan lijkt eindeloos te duren, en wat er voor altijd mag zijn is juist in een oogwenk voorbij.
Geduld is een vorm van gelijkmoedigheid. Ga niet sneller dan de veranderingen, maar ook niet langzamer. Verander mee. In het besef dat aan veranderen geen einde komt. Wie alleen maar verandert om straks niet meer te hoeven, zal altijd ongeduldig zijn.
Geduld is niet zozeer het verdragen van wat is, maar het niet ingrijpen in dat ritme. Niet versnellen, niet vertragen. Niet vooruitgrijpen, niet vasthouden.
De dingen veranderen toch wel. Je kunt je daartegen verzetten. Of je kunt meebewegen. En gewoon doen wat je nu kunt doen. In beide gevallen.